Statik Elek ile Atık Sularda Etkin Katı-Sıvı Ayırma Çözümü
Atık su arıtma tesislerinde ön arıtma prosesinin en önemli ekipmanlarından biri olan statik elek sistemleri, sudaki askıda katı maddelerin, liflerin, organik parçacıkların ve iri partiküllerin ayrılması amacıyla kullanılan yüksek verimli mekanik arıtma ekipmanlarıdır.
ESGON statik elek sistemleri; endüstriyel ve evsel atık su uygulamalarında düşük işletme maliyeti, yüksek ayırma performansı ve uzun servis ömrü sağlayacak şekilde tasarlanmaktadır.
Hareketli mekanik parçaya ihtiyaç duymadan çalışan statik elekler, yerçekimi ve hidrolik akış prensibi ile çalışarak enerji tüketimini minimum seviyeye indirir.
Özellikle gıda, tekstil, mezbaha, süt, kağıt, kimya ve proses endüstrilerinde biyolojik arıtma öncesi yük azaltımı sağlamak amacıyla yaygın olarak tercih edilmektedir.
Statik Elek Nedir?
Statik elek; atık su içerisinde bulunan katı maddelerin, özel tasarlanmış kama telli (wedge wire) elek yüzeyi üzerinden ayrılmasını sağlayan mekanik ön arıtma ekipmanıdır.
Sistem üzerinde bulunan paslanmaz çelik elek yüzeyi, suyun geçişine izin verirken katı maddeleri tutar. Tutulan katılar, elek yüzeyinin eğimi sayesinde aşağı doğru hareket ederek toplama haznesine yönlendirilir.
Statik Elek Çalışma Prensibi
Statik elek çalışma prensibi tamamen hidrolik akışa dayanmaktadır.
Atık su, giriş dağıtım haznesine alınarak elek yüzeyine homojen şekilde dağıtılır.
Eğimli olarak yerleştirilmiş V kesitli kama telli elek yüzeyinden geçen su, elek açıklıklarından süzülerek temiz su kanalına ulaşır.
Elek üzerinde tutulan;
- Askıda katı maddeler,
- Lifler,
- Organik parçalar,
- Katı partiküller,
- Yüzer maddeler
yerçekimi etkisiyle elek yüzeyi boyunca aşağıya taşınır ve katı toplama bölgesinde birikir.
Bu sayede atık suyun katı yükü azaltılarak sonraki arıtma proseslerinin daha verimli çalışması sağlanır.
Statik Elek Sistemlerinin Kullanım Alanları
Gıda Endüstrisi Atık Suları
Gıda üretim tesislerinde bulunan;
- Organik parçalar,
- Sebze ve meyve kalıntıları,
- Posalar,
- Protein içerikli katılar,
- Yağlı partiküller
statik elek ile ayrıştırılabilir.
Statik elek kullanımı sayesinde:
- KOİ yükü azaltılır,
- DAF performansı artırılır,
- Biyolojik arıtma yükü düşürülür.
Mezbahalar ve Et İşleme Tesisleri
Mezbaha atık suları yüksek miktarda;
- Kan,
- Yağ,
- Protein,
- Doku parçaları
içerebilir.
Statik elek sistemleri bu katıların erken aşamada uzaklaştırılmasını sağlayarak kimyasal arıtma ve flotasyon proseslerinin daha stabil çalışmasına yardımcı olur.
Süt ve Süt Ürünleri Tesisleri
Süt endüstrisinde bulunan;
- Yağ,
- Protein,
- Süt kalıntıları
arıtma tesislerinde yüksek organik yük oluşturur.
Statik elek ile bu yükün önemli bir kısmı proses başlangıcında tutulabilir.
Tekstil Endüstrisi
Tekstil atık sularında bulunan;
- Elyaf parçaları,
- İplik kalıntıları,
- Kumaş lifleri
statik elek kullanımı ile ayrıştırılır.
Bu sayede:
- Pompa ekipmanları korunur,
- Kimyasal proses performansı artar,
- Biyolojik arıtma daha dengeli çalışır.
Kağıt ve Selüloz Endüstrisi
Kağıt üretiminde oluşan lifli atıklarda statik elek;
- Lif geri kazanımı,
- Katı madde azaltımı,
- Proses suyu kalitesinin iyileştirilmesi
amacıyla kullanılmaktadır.
Statik Elek Teknik Özellikleri
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Elek Tipi | Kama Telli (Wedge Wire) |
| Malzeme | AISI 304 / AISI 316 Paslanmaz Çelik |
| Elek Açıklığı | 0,25 – 3 mm |
| Çalışma Prensibi | Yerçekimi ile filtrasyon |
| Enerji Tüketimi | Yok / Minimum |
| Montaj Açısı | 45° – 60° |
| Temizlik | Manuel veya otomatik |
| Kullanım | Sürekli çalışma |
Statik Elek Avantajları
Düşük İşletme Maliyeti
Statik elek sistemlerinde hareketli ekipman bulunmadığından;
- Enerji tüketimi düşüktür.
- Bakım ihtiyacı minimumdur.
- Yedek parça gereksinimi azalır.
Yüksek Katı Tutma Performansı
Kama telli elek teknolojisi sayesinde küçük partiküllerin ayrılması sağlanır.
Uygun tasarım ile:
- Askıda katı madde yükü azaltılır.
- Sonraki arıtma ünitelerinin performansı artırılır.
Kompakt Tasarım
Statik elekler sınırlı alanlarda uygulanabilecek kompakt ekipmanlardır.
Özellikle mevcut tesislerde kapasite artırımı veya proses iyileştirmelerinde avantaj sağlar.
Uzun Kullanım Ömrü
Paslanmaz çelik konstrüksiyon sayesinde;
- Korozyon dayanımı,
- Mekanik dayanım,
- Hijyenik çalışma
sağlanır.
Statik Eleğin Arıtma Tesisindeki Yeri
Statik elek sistemleri genellikle aşağıdaki proseslerde kullanılmaktadır:
Kaba Izgara → Statik Elek → Dengeleme Havuzu → Kimyasal Arıtma → DAF → Biyolojik Arıtma → Son Filtrasyon
Özellikle yüksek AKM, yağ ve organik madde içeren endüstriyel atık sularda ön arıtma performansını önemli ölçüde artırır.
Statik Elek Seçimi Nasıl Yapılır?
Doğru statik elek seçimi için aşağıdaki bilgiler değerlendirilmelidir:
- Atık su debisi (m³/h)
- Maksimum debi
- AKM konsantrasyonu
- Katı madde tipi
- Yağ içeriği
- İstenen elek açıklığı
- Montaj alanı
- Sonraki proses ekipmanları
ESGON mühendislik ekibi, atık su karakterizasyonuna uygun olarak optimum statik elek kapasitesi ve tasarımını belirlemektedir.
Neden ESGON Statik Elek Sistemleri?
ESGON statik elek çözümleri;
✔ Endüstriyel atık su proseslerine uygun tasarlanır.
✔ Paslanmaz çelik konstrüksiyon ile uzun ömür sağlar.
✔ Farklı elek açıklıkları ile özel çözümler sunar.
✔ DAF ve biyolojik arıtma öncesi yük azaltımı sağlar.
✔ Düşük işletme maliyeti ile ekonomik çözüm oluşturur.
✔ Proje ihtiyaçlarına göre özel ölçülerde imal edilir.
ESGON, atık su arıtma tesisleri için tasarım, imalat, montaj ve devreye alma süreçlerini kapsayan komple mühendislik çözümleri sunmaktadır.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
1. Statik elek nedir?
Statik elek, atık su içerisindeki katı maddelerin kama telli elek yüzeyi ile ayrılmasını sağlayan mekanik ön arıtma ekipmanıdır.
2. Statik elek nasıl çalışır?
Statik elek, elektrik motoru kullanmadan yerçekimi ve hidrolik akış prensibiyle çalışır.
3. Statik elek enerji tüketir mi?
Manuel temizlemeli statik elek sistemlerinde enerji tüketimi bulunmaz.
4. Statik elek hangi sektörlerde kullanılır?
Gıda, tekstil, mezbaha, süt, kağıt, kimya ve belediye atık su tesislerinde kullanılır.
5. Statik elek ile hangi maddeler tutulur?
Askıda katılar, lifler, organik parçalar, posa ve iri partiküller tutulabilir.
6. Statik elek ile kaç mikron filtrasyon yapılabilir?
Uygulamaya bağlı olarak yaklaşık 250 mikron seviyelerine kadar elek açıklıkları kullanılabilir.
7. Statik elek bakım gerektirir mi?
Evet. Periyodik elek yüzeyi temizliği ve kontrol yeterlidir.
8. Statik elek ile döner elek arasındaki fark nedir?
Statik elek hareketli parça içermez ve daha düşük işletme maliyetine sahiptir. Döner elekler ise otomatik çalışma avantajı sağlar.
9. Statik elek DAF öncesinde kullanılabilir mi?
Evet. DAF sisteminin katı yükünü azaltmak amacıyla yaygın şekilde kullanılır.
10. Statik elek hangi malzemeden üretilir?
Genellikle AISI 304 veya AISI 316 paslanmaz çelik kullanılır.
11. Statik elek kapasitesi nasıl belirlenir?
Debi, katı yükü ve elek açıklığı dikkate alınarak hesaplanır.
12. Statik elek açık kanala monte edilebilir mi?
Evet. Açık kanal ve kapalı tip uygulamalar mümkündür.
13. Statik elek yağlı sularda kullanılabilir mi?
Uygun tasarım yapıldığı sürece yağ içeren endüstriyel atık sularda kullanılabilir.
14. Statik elek biyolojik arıtma öncesinde kullanılır mı?
Evet. Biyolojik proses yükünü azaltmak için tercih edilir.
15. Statik elek ömrü ne kadardır?
Malzeme ve işletme koşullarına bağlı olarak uzun yıllar kullanılabilir.
16. Statik elek otomatik temizlenebilir mi?
Evet. Fırça veya basınçlı yıkama sistemleri ile otomatikleştirilebilir.
17. Statik elek fiyatları nasıl belirlenir?
Kapasite, malzeme kalitesi, elek açıklığı ve özel tasarım gereksinimlerine göre değişir.
18. Statik elek hangi elek açıklığında seçilmelidir?
Atık su karakterine ve tutulmak istenen katı boyutuna göre belirlenir.
19. Statik elek mevcut tesise eklenebilir mi?
Evet. Mevcut arıtma tesislerinde proses iyileştirme amacıyla uygulanabilir.
20. Statik elek için nasıl teklif alınır?
Debi, atık su analizleri ve proses bilgileri ile ESGON mühendislik ekibinden uygun çözüm ve teklif alınabilir.
