Endüstriyel su ve atıksu arıtma tesislerinde kullanılan kimyasalların doğru konsantrasyonda, doğru debide ve doğru noktaya dozlanması; arıtma prosesinin verimliliğini, çıkış suyu kalitesini ve işletme maliyetlerini doğrudan etkiler.
Kimyasal dozaj sistemleri, koagülant, polielektrolit, asit, kostik, dezenfektan, antiskalant ve farklı proses kimyasallarının kontrollü şekilde hazırlanmasını, depolanmasını ve arıtma prosesine aktarılmasını sağlayan mühendislik sistemleridir.
ESGON Çevre Teknolojileri olarak kimyasal hazırlama ve dozaj sistemlerini; tesisin debisi, su karakterizasyonu, kullanılan kimyasalın özellikleri, dozaj miktarı, basınç ve otomasyon ihtiyaçlarını dikkate alarak projelendiriyoruz.
Kimyasal Dozaj Sistemi Nedir?
Kimyasal dozaj sistemi; belirli bir kimyasalın arıtma prosesinin ihtiyacına uygun miktarda hazırlanması ve kontrollü olarak sisteme verilmesi amacıyla kullanılan ekipmanların bütünüdür.
Bir dozaj sistemi yalnızca dozaj pompasından oluşmaz.
Uygulamaya bağlı olarak sistem içerisinde;
- Kimyasal depolama tankı
- Kimyasal hazırlama tankı
- Karıştırıcı
- Dozaj pompası
- Kalibrasyon ekipmanı
- Seviye kontrolü
- Borulama ve vanalar
- Enjeksiyon ekipmanı
- Debi, pH veya ORP ölçüm ekipmanları
- PLC ve otomasyon sistemi
gibi farklı bileşenler bulunabilir.
Doğru tasarlanmış bir kimyasal dozaj sistemi, kimyasalın gereğinden fazla kullanılmasını önlerken arıtma prosesinin ihtiyaç duyduğu reaksiyon koşullarının sürdürülebilmesine yardımcı olur.
Kimyasal Hazırlama ve Dozaj Sistemleri Nasıl Çalışır?
Kimyasal dozaj prosesi, kullanılacak kimyasalın özelliklerine ve arıtma prosesine göre farklılık gösterebilir.
Genel olarak sistem aşağıdaki aşamalardan oluşur:
Kimyasal depolama → Kimyasal hazırlama → Karıştırma → Dozajlama → Enjeksiyon → Ölçüm → Kontrol
1. Kimyasalın Depolanması
Kimyasal, uygulamaya uygun malzemeden üretilmiş tank içerisinde depolanır.
Tank seçimi yapılırken kimyasalın;
- Yoğunluğu
- Korozif özelliği
- Konsantrasyonu
- Sıcaklığı
- Kimyasal uyumluluğu
dikkate alınır.
2. Kimyasalın Hazırlanması
Toz veya granül formdaki kimyasalların kullanılacağı sistemlerde belirli konsantrasyonda çözelti hazırlanması gerekebilir.
Özellikle polielektrolit ve benzeri kimyasallarda kontrollü hazırlama, çözündürme ve olgunlaştırma prosesin performansı açısından önemlidir.
3. Karıştırma
Hazırlanan kimyasalın tank içerisinde homojen kalmasını sağlamak amacıyla mekanik karıştırıcılar kullanılabilir.
Karıştırıcı seçimi; tank geometrisi, kimyasal özellikleri ve gerekli karıştırma seviyesine göre yapılmalıdır.
4. Dozajlama
Hazırlanan kimyasal, uygun kapasite ve basınç özelliklerine sahip dozaj pompası aracılığıyla prosese aktarılır.
Pompanın kapasitesi yalnızca maksimum debiye göre değil, prosesin gerçek dozaj aralığı dikkate alınarak belirlenmelidir.
5. Enjeksiyon
Kimyasal, proses içerisinde reaksiyonun gerçekleşmesi gereken noktaya kontrollü biçimde enjekte edilir.
Enjeksiyon noktası ve karışım koşulları, dozaj sisteminin toplam performansını etkileyen önemli tasarım parametreleridir.
6. Ölçüm ve Otomasyon
Gelişmiş sistemlerde dozajlama yalnızca sabit bir debide gerçekleştirilmek yerine proses verilerine bağlı olarak otomatik şekilde kontrol edilebilir.
Örneğin pH, debi veya ORP ölçümleri kullanılarak dozaj miktarı otomatik olarak değiştirilebilir.
Kimyasal Dozaj Sisteminin Ana Bileşenleri
Kimyasal Depolama Tankları
Kimyasalın güvenli şekilde depolanmasını sağlayan tanklardır.
Tank malzemesi ve tasarımı, kullanılacak kimyasalın özelliklerine göre belirlenmelidir.
Uygulamaya göre PE, PP, PVC, paslanmaz çelik veya farklı özel malzemeler tercih edilebilir.
Kimyasal Hazırlama Tankları
Toz veya sıvı kimyasalların belirli bir konsantrasyonda hazırlanması için kullanılır.
Özellikle polielektrolit hazırlama sistemlerinde otomatik hazırlama ve besleme fonksiyonlarıyla birlikte tasarlanabilir.
Karıştırıcılar
Kimyasal çözeltinin homojenliğini korumak veya kimyasalın su içerisinde etkin şekilde çözünmesini sağlamak amacıyla kullanılır.
Karıştırıcı tasarımı tank hacmi ve proses gereksinimlerine göre yapılmalıdır.
Dozaj Pompaları
Kimyasalın belirlenen debide ve basınçta prosese aktarılmasını sağlar.
Pompa seçiminde;
- Dozaj kapasitesi
- Çalışma basıncı
- Kimyasalın yoğunluğu
- Viskozitesi
- Sıcaklığı
- Malzeme uyumluluğu
dikkate alınır.
Kalibrasyon ve Ölçüm Ekipmanları
Dozaj miktarının kontrol edilmesi ve pompanın gerçek kapasitesinin doğrulanması için kalibrasyon ekipmanları kullanılabilir.
Bu ekipmanlar özellikle hassas kimyasal dozajı gereken uygulamalarda önemlidir.
Borulama, Vanalar ve Enjeksiyon Ekipmanları
Kimyasalın tanktan dozaj pompasına, pompadan da proses hattına güvenli şekilde aktarılmasını sağlar.
Kimyasalın özelliklerine uygun boru, vana, conta ve bağlantı elemanlarının seçilmesi gerekir.
Hangi Kimyasallar Dozajlanabilir?
Kimyasal dozaj sistemleri çok farklı arıtma proseslerinde kullanılabilir.
Koagülant Dozaj Sistemleri
Koagülasyon proseslerinde kullanılan kimyasalların kontrollü şekilde dozlanmasını sağlar.
Koagülant dozajı özellikle askıda katı maddelerin, kolloidal yapıdaki kirleticilerin ve bazı çözünmüş kirleticilerin giderim proseslerinde önemli bir rol oynar.
Polielektrolit Dozaj Sistemleri
Polielektrolitler, flokülasyon ve çamur şartlandırma proseslerinde kullanılan önemli proses kimyasallarıdır.
Polielektrolitin hazırlanması, uygun konsantrasyona getirilmesi ve kontrollü dozlanması sistem performansını doğrudan etkiler.
Asit Dozaj Sistemleri
Proses suyunun veya atıksuyun pH değerinin düşürülmesi amacıyla kullanılabilir.
Kostik / NaOH Dozaj Sistemleri
pH değerinin yükseltilmesi gereken proseslerde kullanılır.
Antiskalant Dozaj Sistemleri
Membran proseslerinde oluşabilecek mineral birikintilerinin ve scaling problemlerinin kontrol edilmesi amacıyla kullanılabilir.
Dezenfektan Dozaj Sistemleri
Su ve atıksu arıtma proseslerinde dezenfeksiyon amacıyla kullanılan kimyasalların kontrollü olarak dozlanmasını sağlar.
Kimyasal Dozaj Sistemlerinin Kullanım Alanları
Kimyasal hazırlama ve dozaj sistemleri farklı su ve atıksu arıtma proseslerinde kullanılabilir.
Endüstriyel Atıksu Arıtma
Kimyasal dozaj sistemleri; metal, gıda, tekstil, kimya, otomotiv ve farklı endüstriyel tesislerin atıksu arıtma proseslerinde kullanılabilir.
Koagülasyon ve Flokülasyon
Kimyasal dozajlama, koagülasyon ve flokülasyon proseslerinin en önemli ekipman gruplarından biridir.
DAF Sistemleri
Çözünmüş hava flotasyonu uygulamalarında koagülant ve polielektrolit gibi kimyasalların kontrollü şekilde dozlanması proses performansını destekler.
Çamur Susuzlaştırma
Filtre pres, belt filtre ve benzeri çamur susuzlaştırma proseslerinde polielektrolit dozaj sistemleri kullanılabilir.
İçme ve Kullanma Suyu Arıtma
Koagülasyon, pH kontrolü ve dezenfeksiyon gibi proseslerde kimyasal dozaj sistemlerinden yararlanılabilir.
Su Geri Kazanım Sistemleri
Membran proseslerinde pH düzenleme, antiskalant uygulaması ve farklı kimyasal şartlandırma işlemleri için dozaj sistemleri kullanılabilir.
Proses Suyu Hazırlama
Üretim proseslerinde kullanılan suyun belirli kalite parametrelerine getirilmesi amacıyla kimyasal şartlandırma sistemleri uygulanabilir.
Kimyasal Dozaj Pompası Nasıl Seçilir?
Kimyasal dozaj pompası seçimi yalnızca pompanın debi kapasitesine göre yapılmamalıdır.
Doğru pompa seçiminde aşağıdaki parametrelerin birlikte değerlendirilmesi gerekir:
Kimyasal özellikleri:
Kimyasalın korozifliği, yoğunluğu, viskozitesi ve sıcaklığı.
Dozaj debisi:
Minimum, normal ve maksimum dozaj miktarları.
Basınç:
Pompanın çalışacağı proses hattındaki basınç.
Malzeme uyumluluğu:
Pompa kafası, diyafram, conta ve diğer ıslak parçaların kimyasalla uyumluluğu.
Kontrol yöntemi:
Manuel, zaman kontrollü, debi kontrollü veya proses ölçümüne bağlı otomatik kontrol.
Çalışma rejimi:
Sürekli veya kesikli çalışma koşulları.
Bu nedenle kimyasal dozaj pompası seçimi, tesisin genel proses tasarımından bağımsız olarak yapılmamalıdır.
Otomatik Kimyasal Dozaj Sistemleri
Modern arıtma tesislerinde kimyasal dozaj sistemleri otomasyon altyapısıyla birlikte çalışabilir.
Örneğin:
Debi ölçümü → PLC → dozaj pompası → kimyasal dozajı
veya
pH ölçümü → PLC → kontrol algoritması → dozaj pompası
şeklinde kapalı çevrim kontrol uygulanabilir.
Bu yaklaşım, proses koşullarındaki değişimlere göre dozaj miktarının otomatik olarak ayarlanmasına yardımcı olur.
Sisteme bağlı olarak;
- PLC
- HMI
- SCADA
- Debimetre
- pH sensörü
- ORP sensörü
- Seviye sensörü
- Basınç sensörü
gibi ekipmanlar kullanılabilir.
Kimyasal Dozaj Sisteminde Doğru Tasarım Neden Önemlidir?
Kimyasal dozaj sistemlerinde amaç yalnızca kimyasalı prosese vermek değildir.
Amaç, gereken kimyasalı gereken miktarda, doğru zamanda ve doğru noktada dozlayabilmektir.
Yetersiz dozaj;
- Arıtma performansının düşmesine,
- Çıkış suyu kalitesinin bozulmasına,
- Flok oluşumunun yetersiz kalmasına,
- Proses dengesinin bozulmasına
neden olabilir.
Aşırı dozaj ise;
- Kimyasal sarfiyatının artmasına,
- İşletme maliyetlerinin yükselmesine,
- Gereksiz çamur oluşumuna,
- Proses dengesizliklerine
neden olabilir.
Bu nedenle kimyasal dozaj sistemi, tesisin proses tasarımıyla birlikte değerlendirilmelidir.
ESGON Kimyasal Dozaj Sistemleri
ESGON Çevre Teknolojileri, su ve atıksu arıtma tesislerinde kullanılan kimyasal hazırlama ve dozaj sistemlerini proje ihtiyaçlarına göre tasarlar.
ESGON’un mevcut mühendislik yaklaşımı; tasarım, imalat ve işletme süreçlerini birlikte ele alırken enerji ve kaynak optimizasyonu ile kimyasal kullanımının optimize edilmesini de hedeflemektedir.
Proje kapsamında;
- Proses ihtiyacının belirlenmesi
- Kimyasal türünün değerlendirilmesi
- Dozaj kapasitesinin hesaplanması
- Tank hacimlerinin belirlenmesi
- Karıştırıcı seçimi
- Dozaj pompası seçimi
- Borulama ve ekipman tasarımı
- Ölçüm ve otomasyon
- İmalat
- Montaj
- Devreye alma
gibi aşamalar birlikte değerlendirilebilir.
Terzi Usulü Tasarım
Her endüstriyel tesisin atıksu karakterizasyonu, debisi ve proses koşulları farklıdır.
Bu nedenle kimyasal dozaj sistemlerinin standart bir ürün gibi değil, tesisin ihtiyaçlarına göre projelendirilmesi gerekir.
Proses Odaklı Mühendislik
Dozaj sistemi, arıtma tesisinin diğer ekipmanlarından bağımsız düşünülmez.
Koagülasyon, flokülasyon, DAF, filtrasyon, çamur susuzlaştırma ve su geri kazanım prosesleriyle birlikte değerlendirilir.
Otomasyon ve Kontrol
Gerekli uygulamalarda ölçüm ekipmanları ve otomasyon altyapısı kullanılarak dozaj prosesinin daha kontrollü şekilde işletilmesi sağlanabilir.
Satış Sonrası Teknik Destek
ESGON’un mevcut hizmet yaklaşımında kurulum sonrasında teknik destek, yedek parça ve bakım hizmetleri de yer almaktadır.
Kimyasal Dozaj Sistemleri Karşılaştırması
| Sistem | Temel kullanım amacı |
|---|---|
| Koagülant dozaj sistemi | Koagülasyon |
| Polielektrolit dozaj sistemi | Flokülasyon ve çamur şartlandırma |
| Asit dozaj sistemi | pH düşürme |
| Kostik dozaj sistemi | pH yükseltme |
| Antiskalant dozaj sistemi | Membran proseslerinin korunması |
| Dezenfektan dozaj sistemi | Dezenfeksiyon |
| Kimyasal hazırlama sistemi | Toz veya granül kimyasalların çözelti haline getirilmesi |
Sık Sorulan Sorular
Kimyasal dozaj sistemi nedir?
Kimyasal dozaj sistemi, proses kimyasallarının belirlenen miktarda ve kontrollü şekilde arıtma sistemine aktarılmasını sağlayan ekipman ve otomasyon grubudur.
Kimyasal dozaj sistemi nasıl çalışır?
Kimyasal önce depolanır veya hazırlanır. Ardından uygun dozaj pompası ile belirlenen debide prosese aktarılır. Otomasyon kullanılan sistemlerde dozaj miktarı proses ölçümlerine göre otomatik olarak kontrol edilebilir.
Kimyasal dozaj pompası nasıl seçilir?
Pompa seçimi; kimyasalın özellikleri, gerekli dozaj debisi, çalışma basıncı, sıcaklık, viskozite ve malzeme uyumluluğu dikkate alınarak yapılır.
Polielektrolit hazırlama sistemi nedir?
Polielektrolit hazırlama sistemi, toz veya sıvı polimerin belirli konsantrasyonda hazırlanması, karıştırılması ve prosese kontrollü şekilde dozlanması için kullanılan sistemdir.
Koagülant dozaj sistemi nerelerde kullanılır?
Koagülant dozaj sistemleri başta endüstriyel atıksu arıtma, içme suyu arıtma, koagülasyon-flokülasyon ve DAF uygulamaları olmak üzere çeşitli arıtma proseslerinde kullanılabilir.
Kimyasal dozaj sistemi otomatik çalışabilir mi?
Evet. Sistemin tasarımına bağlı olarak PLC, debimetre, pH, ORP, seviye ve diğer ölçüm ekipmanları kullanılarak otomatik dozaj kontrolü uygulanabilir.
Kimyasal hazırlama ve dozaj sistemi neden önemlidir?
Doğru dozaj, arıtma performansının korunmasına ve gereksiz kimyasal tüketiminin azaltılmasına yardımcı olur.
ESGON kimyasal dozaj sistemi tasarlıyor mu?
ESGON Çevre Teknolojileri, su ve atıksu arıtma uygulamaları için proje ihtiyaçlarına göre kimyasal hazırlama ve dozaj sistemleri tasarlayabilmektedir.
Arıtma Tesisiniz İçin Doğru Kimyasal Dozaj Sistemini Tasarlayalım
Kullanacağınız kimyasalın türü, tesis debisi, proses koşulları ve hedeflenen arıtma performansına göre uygun kimyasal hazırlama ve dozaj sisteminin belirlenmesi için ESGON mühendislik ekibiyle iletişime geçebilirsiniz.
Kimyasal dozaj sisteminiz için teknik değerlendirme ve teklif alın.
[Teklif Al] [WhatsApp’tan Bilgi Al]
